Now Reading:
Jak wygląda import węgla do Polski?

Jak wygląda import węgla do Polski?

  • W przeszłości Polska była znaczącym eksporterem węgla kamiennego na arenie międzynarodowej. 
  • W ostatnich latach wolumen dostaw węgla do Polski jest jednak wyższy od eksportu. 
  • Importowany jest przede wszystkim węgiel do celów energetycznych. 
  • W 2020 r. głównym dostawcą węgla z importu była Rosja.
  • Analiza średnich cen węgla energetycznego w imporcie do Polski wskazuje, że są one silnie skorelowane z ceną zakupu węgla rosyjskiego.
Kierunki importu węgla do celów energetycznych 

Węgiel energetyczny jest obecnie importowany do Polski przede wszystkim z Rosji oraz Kolumbii. Ponadto w ostatnich latach dostawy realizowane były m.in. z USA, Kazachstanu, Czech, Australii i Mozambiku. Import realizowany jest drogą morską oraz drogą lądową. W 2020 r. głównym dostawcą węgla z importu była Rosja, skąd trafiło do kraju 9,1 mln ton tego surowca (82% całkowitych dostaw węgla do celów energetycznych). Wolumen dostaw z Kolumbii wyniósł 0,9 mln ton (8% całkowitych dostaw węgla energetycznego) – czytamy w raporcie Instytutu Jagiellońskiego oraz Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk (IGSMiE PAN).

W publikacji Analiza scenariuszowa bilansu podażowo-popytowego węgla kamiennego w Polsce do 2040 roku przedstawiono szczegółowe dane dotyczące importu węgla. Struktura udziału głównych dostawców w 2020 r. nie zmieniła się znacząco w porównaniu z 2019 r., w którym do Polski sprowadzono 10,4 mln ton węgla energetycznego z Rosji (79% całkowitego wolumenu) oraz blisko 1,2 mln ton z Kolumbii (9% całkowitego wolumenu). 

Podstawowym sposobem dostaw węgla do Polski jest transport lądowy. Niemniej jednak w ostatnich latach nastąpił zauważalny wzrost importu drogą morską. W latach 2014–15, 20% dostaw było realizowanych w taki sposób. Natomiast w okresie 2018–20 udział ten wyniósł już 40%. 

Import węgla drogą morską realizowany jest głównie przez port w Gdańsku (26% dostaw węgla energetycznego w 2020 r.). Istotną rolę w krajowym systemie transportu węgla kamiennego pełnią porty morskie w Gdyni i Świnoujściu oraz – w mniejszym stopniu – port w Szczecinie. Dostawy o mniejszych wolumenach realizowane są również do portów w Elblągu oraz Policach. 

Czytaj także: Polska w obliczu nadpodaży węgla energetycznego

Podstawowym hubem morskim dedykowanym do odbioru dostaw węgla kamiennego w Europie są porty ARA (Amsterdam, Rotterdam i Antwerpia). Ograniczeniem przy imporcie węgla jest zazwyczaj infrastruktura portu oraz droga transportu. Import węgla kamiennego drogą lądową prowadzony jest przez około dwadzieścia przejść granicznych. Realizowany jest on głównie z kierunku wschodniego. Surowiec, ze względu na różnicę w rozmiarze osi torów kolejowych, rozładowywany jest na przygranicznych terminalach przeładunkowych. Wyjątkiem jest przejście graniczne w Hrubieszowie, skąd do terminalu w Sławkowie (woj. śląskie), biegnie linia hutnicza szerokotorowa o długości 395 km. Największe wolumeny importowanego węgla sprowadzane są przez przejście graniczne Braniewo-Mamonowo (Rosja) oraz Terespol-Brześć, z terminalem w Małaszewiczach (Białoruś). W 2020 r., z całkowitego wolumenu importu węgla do celów energetycznych do Polski, około 29% przetransportowane zostało przez Braniewo i około 13% przez Terespol/Małaszewicze.

Dokąd trafia importowany węgiel?

Jak wskazują autorzy raportu, importowany do Polski węgiel kierowany jest głównie do grupy, która jest określana w statystykach publicznych jako pozostali odbiorcy krajowi. Należą do niej przede wszystkim gospodarstwa domowe, budynki użyteczności publicznej, a także rolnictwo. W 2020 r. do grupy tej sprzedano około 75% całkowitego wolumenu importowanego węgla.

Pozostałą grupę odbiorców – ze względu na niską zawartość siarki w importowanym węglu – stanowiły ciepłownie oraz energetyka zawodowa. Sprowadzany węgiel kierowany jest również do energetyki przemysłowej, a także do innych odbiorców przemysłowych. Nieznaczne wolumeny importowanego surowca są również sprzedawane do ciepłowni niezawodowych. Jednym z kluczowych czynników wpływających na atrakcyjność węgla importowanego jest – zazwyczaj – jego niższa cena w porównaniu do węgla krajowego. 

Ceny węgla importowanego 

Analiza średnich cen węgla energetycznego w imporcie do Polski wskazuje, że są one silnie skorelowane z ceną zakupu węgla rosyjskiego. Węgiel z kierunku wschodniego stanowi od lat około 80% dostaw. Skutkiem powyższego, cena węgla rosyjskiego ma kluczowy wpływ na kształtowanie się średniej ceny surowca sprowadzanego do Polski. Cena zakupu tego surowca od innych znaczących dostawców (w analizowanych latach były to Kolumbia oraz Czechy) nie różni się znacząco – podkreślają autorzy raportu.

Warto podkreślić, że uzyskiwana cena sprzedaży krajowego węgla energetycznego nie pokrywała w ostatnich latach kosztów jego wydobycia i przeróbki. W konsekwencji prowadziło to do ujemnych wyników finansowych krajowych spółek węglowych. Średni koszt wydobycia jednej tony węgla kamiennego w Polsce, w porównaniu do kosztów produkcji tego surowca w wybranych krajach (głównych eksporterach węgla na rynki światowe) jest zdecydowanie niekorzystny dla krajowego górnictwa. Wynika to m.in. z różnic w warunkach eksploatacji. W Polsce wydobycie prowadzone jest nawet na głębokościach poniżej 1000 metrów w trudnych warunkach geologiczno-górniczych.  W innych krajach eksploatacja prowadzona jest na głębokościach bliższych powierzchni lub metodą odkrywkową, co skutkuje niższymi kosztami wydobycia. 

Źródło: Instytutu Jagiellońskiego/IGSMiE PAN

Photo by Justin Wilkens on Unsplash

Input your search keywords and press Enter.