Teraz czytasz:
MIT: główną przyczyną nierentowności kopalń węgla kamiennego są pakiety socjalne dla górników

MIT: główną przyczyną nierentowności kopalń węgla kamiennego są pakiety socjalne dla górników

MIT

„Średnia pensja w górnictwie to 5,4 tys. zł. Do tego dochodzą deputaty węglowe, barbórki, trzynastki, czternastki to wszystko powoduje, że kopalnie są nierentowne. Nowe technologie wydobycia nie wystarczą by kopalnie były rentowane. By to osiągnąć trzeba zredukować płacowe przywileje górnicze i dostosować je do koniunktury rynkowej”,  Aleksandra Gruszczyńska, Tomasz Prusek, „Chcą zarobić na polskim węglu”, Gazeta Wyborcza, 13.07.2015.

STANOWISKO NAUKI

To nadmierne uproszczenie. Rentowność kopalń i firm wydobywczych jest pochodną co najmniej trzech czynników: kosztów własnych (w tym płac), uwarunkowań geologicznych i górniczych, a także strategii rynkowej firm wydobywczych.

Koszty własne i płace

Podstawowym powodem nierentowności kopalń i przedsiębiorstw wydobywczych jest  niska produktywność wydobycia i wysokich kosztów płac. Średnia produktywność wydobycia w spółkach Skarbu Państwa sięga rocznie 700 ton/pracownika i jest porównywalna co najwyżej  ze starymi, przeznaczo­nymi do likwidacji jeszcze przed rokiem 2020 kopalniami w Europie Zachodniej. W przypadku spółek prywatnych wskaźnik ten jest nieco wyższy, w przypadku firmy Bogdanka S.A. Lubelski Węgiel, sięgający 1 231,5 ton/pracownika rocznie, nadal pozostaje jednak znacznie poniżej efektywności kopalń w Stanach Zjednoczonych, posiadających nadal duże zasoby węgla kamiennego oraz cechujących się dużym umaszynowieniem oraz dobrą organizacją wydobycia, gdzie kopalnie głębinowe są o rząd wielkości bardziej produktywne od europejskich, a nawet najgorsze z nich są trzy razy wydajniejsze od średniej w Polsce (źródło: Maciej Bukowski, Jędrzej Maśnicki, Aleksander Śniegocki, Rafał Trzeciakowski, „Polski węgiel: Quo Vadis? Perspektywy rozwoju górnictwa węgla kamiennego w Polsce”, Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych (WISE), 2015).

Niska produktywność nie idzie w parze ze stosunkowo wysokimi, uniezależnionymi od wyników finansowych przedsiębiorstw, płacami ich pracowników. Jak wynika z raportu firmy doradztwa personalnego Sedlak&Sedlak, przygotowanego w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego średnia pensja brutto robotnika dołowego wyniosła w 2012 roku 4899 PLN/mies. (w przypadku pracownika kopalni prywantej) i 5683 PLN (w przypadku kopalni należącej do Skarbu Państwa).  W przypadku niektórych przedsiębiorstw należących do Skarbu Państwa średnia była nawet wyższa i sięgnęła 6800 PLN/mies.

Warunki geologiczne i górnicze

Analizując rentowność przedsiębiorstw wydobywczych w Polsce i porównując ją z sytuacją w innych krajach na świecie nie można zapominać o obiektywnych uwarunkowaniach wpływających na wielkość i koszty wydobycia takich jak czynniki geologiczne i górnicze. Do najważniejszych czynników geologicznych należą uwarunkowania związane głębokością, miąższością pokładów, nachyleniem, czy podatnością na urabianie pokładów wynikająca z ich cech fizykomechanicznych, a także zmienność i zaburzenia w zaleganiu pokładów. Najważniejszymi czynnikami górniczymi , wynikającymi z parametrów geologicznych są czynniki takie jak kolejność wybierania pokładów, obecność zaszłości eksploatacyjnych, ryzyko wystąpienia zagrożeń naturalnych  czy konieczność dochowania wymogów związanych z ochroną powietrza (źródło:  (źródło: Renata Patyńska, „Uwarunkowania górniczo-geologiczne eksploatacji pokładów zagrożonych tąpaniami w latach 1987-2007”, w „Gospodarka surowcami mineralnymi”, tom 24/2008).  Około 90% węgla kamiennego wydobywanego w Polsce pochodzi z Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, gdzie spora część udokumentowanych, płytko zalegających złóż jest już na wyczerpaniu, a surowiec jest wydobywany z silnie zametanowanych szybów o głębokości ponad 800 metrów (źródło: Michał Wilczyński, „Zmierzch węgla kamiennego”, 2013).

Strategia rynkowa firm wydobywczych

Analiza rentowności byłaby niepełna bez przytoczenia jeszcze jednego czynnika wpływającego na rachunek zysków i strat firm wydobywczych.  Jak wynika z audytu przeprowadzonego przez Roland Berger Strategy Consultants w głównych spółkach sektora (Kompanii Węglowej, Katowickim Holdingu Węglowym i Jastrzębskiej Spółce Węglowej) przedsiębiorstwa te nie dostosowują swoich strategii i działań operacyjnych do trendów rynkowych, a także nie wykorzystują optymalnie swoich zasobów czyli sprzętu i ludzi, korzystając realnie z ok. 60 proc. dostępnego potencjału. Zdaniem specjalistów z Roland Berger Strategy Consultants poprawa sytuacji w górnictwie wymaga redukcji potencjału wydobywczego, głównie przez zaprzestanie wydobycia w kopalniach gdzie dalsza eksploatacja jest zbyt kosztowna.

Reasumując, wprawdzie głównym składnikiem determinującym koszt wydobycia tony węgla, a  tym samym rentow­ności kopalń, są jednostkowe koszty pracy, ale to nie jedyna przyczyna zadłużenia kopalń. Coraz trudniejsze warunki geologiczne, nadmiarowe „fedrowanie” na hałdy czyli niedostosowanie produkcji do popytu, a także utrzymywanie nierentownych kopalń pozostają głównymi przyczynami złej sytuacji górnictwa węgla kamiennego w Polsce.

Odpowiedz

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Input your search keywords and press Enter.